Miras Payı Hesaplama
Mirasbırakanın ölüm tarihini, eşini ve yakınlarını adım adım girin. Araç, Türk Medeni Kanunu’ndaki zümre sistemine göre her mirasçının yasal payını, saklı payını ve mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısmı kesir ve yüzde olarak gösterir; tereke değerini girerseniz tutarları da hesaplar.
Sonuç
Soruları yanıtladıkça paylar burada görünür. Sıradaki sorular:
Bu hesaplama, girdiğiniz bilgilere göre kanundaki yasal miras paylarını gösterir ve genel bilgi amaçlıdır. Mirasçıları ve payları bağlayıcı olarak sulh hukuk mahkemesinin veya noterin verdiği mirasçılık belgesi (veraset ilamı) gösterir. Vasiyetname, miras sözleşmesi, mirasın reddi, mirasçılıktan çıkarma veya mirastan feragat varsa paylar farklı olabilir. Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım yalnızca bilgi olarak gösterilmiştir.
Nasıl hesaplanır?
- Zümre sistemi. Kan hısımları üç zümreye ayrılır: birinci zümre altsoy (çocuklar, torunlar), ikinci zümre ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler), üçüncü zümre büyük ana-babalar ve onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları). Önceki zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olmaz (TMK m.495–497). Evlatlık, evlat edinenin öz çocuğu gibi mirasçıdır (m.500).
- Eşin payı. Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birini (1/4), ana-baba zümresiyle birlikte yarısını (1/2), büyük ana-babalar ve onların çocuklarıyla birlikte dörtte üçünü (3/4) alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499). Kalan pay, zümredeki mirasçılar arasında bölünür.
- Halefiyet. Zümre içinde pay eşit kollara ayrılır. Mirasbırakandan önce ölen kişinin payı her derecede kendi altsoyuna geçer; önce ölmüş ve sağ altsoyu bulunmayan kişinin kolu hesaba katılmaz. Ana ve babanın payı ayrı ayrı hesaplandığından yarım kan kardeşler yalnızca ortak ebeveynlerinin payından pay alır (TMK m.495–496).
- Eşle birlikte üçüncü zümre. Eş sağken önce ölen büyük ana veya büyük babanın payı yalnızca kendi çocuklarına (amca, hala, dayı, teyze) geçer; kuzenler mirasçı olmaz (TMK m.497/son, m.499/3). Bir taraftaki büyükanne ve büyükbabanın ikisi de önce ölmüş ve sağ çocukları varsa payın bu çocuklara geçtiği kabul edilir; kanun metni bu durumda farklı yorumlanabildiği için sonuçta ayrıca belirtilir.
- Saklı pay. Ölüm tarihinde yürürlükte olan metin uygulanır. 10.05.2007 ve sonrasındaki ölümlerde altsoyun saklı payı yasal payının yarısı, ana ve babadan her birinin dörtte biri, eşin ise altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür; kardeşlerin saklı payı yoktur. 01.01.2002–09.05.2007 arasındaki ölümlerde kardeşlerin de yasal paylarının sekizde biri oranında saklı payı vardır (TMK m.506; 5650 s. Kanun).
- Tasarruf edilebilir kısım. Mirasın saklı paylar dışında kalan bölümüdür (TMK m.505). Tereke değerini girerseniz tutarlar kuruşa yuvarlanır; yuvarlamadan artan kuruşlar, toplam tereke değerine eşit olacak şekilde dağıtılır.
Sık sorulan sorular
Sağ kalan eşin miras payı ne kadardır?
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyuyla (çocuklar, torunlar) birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini, ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yarısını, büyük ana-babalar ve onların çocuklarıyla birlikte mirasçı olursa dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499). Mirasçı olabilmek için evliliğin ölüm anında sürmesi gerekir; boşanmış eş yasal mirasçı değildir.
Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı kime geçer?
Önce ölen çocuğun payı, halefiyet yoluyla kendi altsoyuna, yani mirasbırakanın torunlarına geçer ve onlar arasında eşit bölünür; torun da önce ölmüşse onun payı kendi çocuklarına geçer (TMK m.495). Önce ölmüş ve hiç sağ altsoyu bulunmayan çocuk hesaba katılmaz. Mirasbırakandan sonra ölen bir mirasçının payı ise kendi mirasçılarına geçer (TMK m.580).
Ana bir veya baba bir (üvey) kardeşler mirastan pay alır mı?
Altsoyu olmayan mirasbırakanın ana veya babası önce ölmüşse, ölen ebeveynin payı onun altsoyuna, yani kardeşlere ve önce ölmüş kardeşlerin çocuklarına geçer (TMK m.496). Yarım kan kardeş yalnızca ortak ebeveyninin payından pay alır, ana-baba bir kardeş ise iki taraftan da pay alır. Örneğin ana ve baba önce ölmüşse ve birer ana-baba bir, ana bir ve baba bir kardeş varsa paylar 1/2, 1/4 ve 1/4 olur. Ortak ebeveyn sağsa yarım kan kardeş mirasçı olmaz.
Evlatlık mirasçı olur mu?
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene öz çocuk gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinen ve onun hısımları ise evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m.500). Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş evlilik dışı çocuk da evlilik içi çocukla aynı payı alır (TMK m.498).
Saklı pay nedir, kardeşlerin saklı payı var mı?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflarla dokunamayacağı kısımdır. Altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı 10.05.2007’de yürürlüğe giren 5650 sayılı Kanun’la kaldırıldı; bu tarihten önceki ölümlerde kardeşlerin saklı payı yasal paylarının sekizde biridir.
Hiç mirasçı yoksa miras kime kalır?
Altsoy, ana-baba ve onların altsoyu, büyük ana-babalar ve onların altsoyu ile sağ kalan eş bulunmazsa miras Devlete geçer (TMK m.501). Üçüncü zümreden sonra gelen akrabalar, örneğin büyük ana-babaların kardeşleri ve onların çocukları, yasal mirasçı değildir.
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Mirasçıları ve payları bağlayıcı olarak sulh hukuk mahkemesinin veya noterin verdiği mirasçılık belgesi gösterir.